سرج ارستر ، برقگیر یا SPD چیست ؟

سرج ارستر ، برقگیر یا SPD چیست ؟

سوالاتی که پس از خواندن این آموزش باید بتوانید به آنها پاسخ دهید :

  • سرج ارستر یا برقگیر چیست ؟
  • نحوه نصب و عملکرد سرج ارستر یا برقگیر ها چگونه است؟
  • انواع سرج ارستر یا برقگیر چیست ؟
  • سرج ارستر یا برقگیر کلاس B یا I چیست ؟
  • سرج ارستر یا برقگیر کلاس C یا II چیست ؟
  • سرج ارستر یا برقگیر کلاس B+C یا I+II چیست ؟
  • سرج ارستر یا برقگیر کلاس D یا III چیست ؟
  • سرج ارستر یا برقگیر خورشیدی چیست ؟

سرج ارستر ، برقگیر یا SPD چیست ؟

سرج ارستر (surge arrester) یا برقگیر دستگاهی است که وسایل الکتریکی را از آسیب های ناشی از افزایش ناگهانی ولتاژ برق مانند صاعقه محافظت می کند. نحوه عملکرد آنها به این گونه می باشد که با تخلیه اضافه جریان ناشی از اضافه ولتاژ ناگهانی بوجود آمده در سیستم به زمین ولتاژ را در سطح مناسب نگه می دارد و اجازه نمی دهد که اضافه ولتاژ به دستگاه آسیب بزند. در صنعت اصطلاحاً به سرج ارسترها SPD نیز گفته می شود. SPD مخفف کلمه Surge Protection Device می باشد.

نحوه نصب و عملکرد SPD ها:

همانگونه که در شکل مشخص است سرج ارسترها در مدار بصورت موازی قرار می گیرند. SPD ها در حالتی که ولتاژ در حالت عادی قرار دارد، در مدار بصورت یک کلید باز عمل می کنند. اما زمانی که یک اضافه ولتاژ ناگهانی به سیستم وارد شود سرج ارستر عمل کرده و مانند یک کلید بسته در مدار قرار می گیرد و اضافه ولتاژ ناگهانی را به سمت زمین منتقل می کند تا آسیبی به سیستم نرسد.

نحوه نصب سرج ارستر یا برقگیر

انواع سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) :

سرج ارستر ، برقگیر یا SPD را می توان به دو دسته کلی تقسیم بندی کرد:

1- سرج ارستر های مربوط به برق فشار ضعیف

2- سرج ارسترهای مخابراتی (دیتا و انتقال داده)

در این مقاله ما به بحث سرج ارسترهای مخابراتی نمی پردازیم. سرج ارسترها یا SPD های برق فشار ضعیف بر اساس استاندارد IEC از نظر کلاس تست ضربه (Impulse test class) در سه کلاس I,II,III تقسیم بندی می شوند. البته این نامگذاری در برخی از استانداردهای دیگر به ترتیب می تواند T1,T2,T3 یا B,C,D باشد. کلاس انتخابی یک سرج ارستر می تواند بر روی قیمت سرج ارستر تاثیر داشته باشد. در ادامه به بررسی انواع کلاس های سرج ارسترها می پردازیم.

سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) کلاس I یا B یا T1

این کلاس از سرج ارسترها بیشترین ظرفیت تخلیه بار الکتریکی را دارند و مناسب حفاظت در برابر جریان صاعقه می باشند. از این SPD ها می توان در تابلو ورودی اصلی استفاده کرد یا آن را بعنوان اولین لایه حفاظت داخلی در نظر گرفت. توانایی تحمل جریان در این SPD ها تا حدود 100 کیلو آمپر می باشد. البته باید این را در نظر داشت که سرج ارسترهای کلاس I ولتاژ گذرا یا ناگهانی وارد شده به سیستم را بصورت کامل و ایمن نمی توانند محدود کنند و ممکن است برای تجهیزات برقی بخصوص تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی حساس مناسب نباشند. پس باید از آنها در ورودی استفاده کرد تا مقادیر بزرگ ولتاژ را محدود کنند، سپس از سرج ارسترهای کلاس II یا III استفاده کرد. نحوه قرار گیری آنها در مدار نیز بصورت موازی است.

سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) کلاس II یا C یا T2

در بیشتر موارد اضافه ولتاژهای ناگهانی وارد شده به سیستم در اثر سوئیچینگ اتفاق می افتد. اضافه ولتاژ وارد شده به سیستم در اثر سوئیچینگ بسیار کمتر از صاعقه می باشد. سرج ارستر ، برقگیر یا SPD های کلاس II نیز مناسب حفاظت از سیستم در برابر اضافه ولتاژهای ناشی از سوئیچینگ و صاعقه های کوچک می باشد. جریان قابل تحمل این کلاس از SPD حدود 20 تا 40 کیلو آمپر می باشد. از این SPD ها بیشتر در تابلوهای فرعی یا اصلی استفاده می شود و بصورت موازی در مدار قرار می گیرند.

سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) کلاس II+I یا B+C یا T1+T2

این مدل از سرج ارستر ها دارای مزایای سرج ارتسرهای کلاس I و کلاس II هستند یعنی علاوه بر خنثی سازی اضافه ولتاژهای بزرگ ناشی از صاعقه، می توانند اضافه ولتاژ های ناشی از کلید زنی را نیز خنثی کنند. این مدل از برقگیرها ( SPD  ) بالاترین حفاظت را در حالت اضافه ولتاژ ناگهانی دارند و تقریباً جایگزین برقگیرهای نوع I شده اند. از آنها می توان علاوه بر تابلوی اصلی در تابلوی فرعی نیز استفاده کرد.

سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) کلاس III یا T3 یا D

این نوع از سرج ارسترها دارای کمترین ولتاژ ظرفیت تخلیه بار هستند و بعنوان آخرین مرحله از حفاظت محسوب می شوند. این برقگیرها باید نزدیک به تجهیزات نصب بشوند. از این برقگیر نمی توان بعنوان حفاظت اصلی استفاده کرد و توانایی خنثی کردن صاعقه یا کلید زنی های بزرگ را ندارند و حتماً باید از برقگیرهای نوع I یا II قبل از آن استفاده شده باشد.

سرج ارستر یا برقگیر ( SPD ) خورشیدی یا فتوولتائیک چیست ؟

سرج ارستر ، برقگیر یا SPD خورشیدی یا فتوولتائیک برای حفاظت از تجهیزات استفاده شده در سیستم خورشیدی از قبیل پنل و اینورتر مورد استفاده قرار می گیرد. کلاس یا نوع سرج ارستر مورد استفاده در سیستم خورشیدی یا فتوولتائیک بسته به نوع طراحی حفاظت سیستم می تواند از نوع II یا I+II می باشد.

فیلم آموزشی نحوه کار SPD خورشیدی

دانلود مقاله آموزش کامل نحوه نصب و محاسبه سرج ارستر خورشیدی به زبان اصلی

 

دیدگاه شما